Iako neto dobit privrede Republike Srpske u posljednje dvije godine stagnira, iz statističkih podataka vidljivo je da firmama koje zapošljavaju veliki broj radnika dobit drastično pada, dok onima koje zapošljavaju mali broj ljudi ta dobit značajno raste.
Naime, neto dobit kompanija u Republici Srpskoj koje zapošljavaju više od 250 radnika za godinu dana pala je za više od 319 miliona KM. Te firme, kojih je u Republici Srpskoj tek malo više od sto, u 2023. godini imale su 913.358.126 KM dobiti, a godinu kasnije, odnosno u 2024. godini “svega” 594.273.002 KM. Zanimljivo je da ukupni prihodi ovih kompanija nisu pali i u 2024. godini iznosili su 10,492 milijarde KM, a godinu kasnije 10,508 milijardi, što znači da su povećani za svega oko 16 miliona KM.
“To je posljedica rasta minimalne cijene rada i to je uticalo na smanjenje dobiti. Prošle godine smo imali i ozbiljni pad izvozne aktivnosti s obzirom na situaciju na evropskom tržištu jer te velike kompanije značajan dio prihoda generišu u inostranstvu i to je značajno uticalo na pad dobiti. Takođe, i opšti ambijent na domaćem tržištu je takav da se privredna aktivnost smanjila i nažalost industrijska proizvodnja je u padu i ove godine. Svi sektori industrijske proizvodnje su u padu i sve je to imalo uticaja na pad dobiti”, rekao je Milenko Stanić, ekonomista.
Inače, kao i ekonomisti, i privrednici i predstavnici poslovne zajednice su ranije upozoravali da će značajan rast minimalne plate najviše osjetiti oni koji zapošljavaju najveći broj radnika, a što se upravo i desilo.
Zanimljivo, dok dobit velikih preduzeća pada, mikro, mala i srednja preduzeća bilježe rast. Mikro preduzeća koji zapošljavaju do devet zaposlenih u 2023. godini imali su dobit od 687.482.526 KM, a godinu kasnije ta dobit je porasla na 778.002.313 KM, što je rast od oko 90 miliona KM.
Mala preduzeća koja zapošljavaju od 10 do 49 radnika “zaradila” su 120 miliona KM više u 2024. nego u 2023. godini. Dalje, srednja preduzeća koja zapošljavaju od 50 do 249 radnika u 2024. godini u odnosu na godinu ranije dobit su povećala za 87 miliona KM i to sa 816.661.325 KM na 904.630.825 KM.
Zanimljivo, i kada je riječ o prihodima prema veličini poslovnih subjekata, kod velikih preduzeća ti prihodi su najmanje rasli, svega 0,2 odsto, dok su kod mikro, malih i srednjih preduzeća rasli između 7,3 i 9 odsto.
“Mala preduzeća nemaju veliki broj radnika i ona su vezana uglavnom za domaća tržišta i pad izvozne aktivnosti se manje osjetio na domaćem tržištu. Ove godine treba očekivati i pad prihoda kod malih preduzeća jer smo od januara ove godine imali značajno povećanje poreza i doprinosa za preduzetnike, a i proces fiskalizacije. Već imamo veliki broj odjavljenih preduzeća, a to su upravo ta mikro i mala preduzeća”, rekao je Stanić.
Koliko su velike kompanije u Republici Srpskoj u nepovoljnom položaju, možda najbolje govori činjenica da od ukupne neto dobiti privrede u Republici Srpskoj koja je u 2024. godini iznosila 3,2 milijarde KM, njihova dobit je “svega” 18,2 odsto, a s druge strane, ako se gledaju ukupni prihodi, velike kompanije u njima učestvuju sa čak 32,1 odsto.
